Edel en onedele metalen

Metalen kan men onder verdelen in edel en onedel.

Edel metalen zijn metalen die niet of weinig worden aangetast door oxidatie. Om deze reden worden edelmetalen voor sieraden gebruikt bijvoorbeeld, Zilver, Goud, Platina, Palladium, Ruthenium, Rhodium, Osmium, Irridium

Onedele metalen zijn metalen die makkelijk oxideren, bijvoorbeeld, Koper, Messing, Tombak, Alpaca, Brons, Aluminium, Tin, Lood, Zink, Cadmium, Kwik, Titanium, Nikkel, IJzer.

De meest  voorkomende metalen waar een Goud of Zilversmid mee werkt zal ik hieronder kort beschrijven.

Edelmetalen:

Soortelijk gewicht = 10.5 gr per cm3 Smeltpunt = 800-990 gr Celsius afhankelijk van de soort legering (1e of 2e gehalte zilver). Zilver is een wit metaal dat alle andere metalen overtreft in helderheid van kleur,warmte en elektrische geleiding,polijstbaarheid en reflectie van licht. Puur zilver kan tot folie van 0.0002 mm dikte uitgehamerd worden. Zilver is erg gevoelig voor zwavel en kan dan zwart worden. Zilver is oplosbaar in salpeterzuur, goud niet! Voor meer info over de bewerking van zilver zie pagina: Zilver

Soortelijk gewicht = 19.3 gr per cm3 Smeltpunt = 800-1000 gr celcius ook afhankelijk van welke legering men gebruikt. Uit 1gram puur goud kan een draad getrokken worden van 3 km lang en 0.006 mm dik, maar puur goud is te zacht om sieraden van te maken, je zou een ring gemaakt van puur goud tussen je vingers in elkaar kunnen knijpen,dus wordt goud altijd gelegeerd met koper en zilver. Goud is oplosbaar in Koningswater dat bestaat uit 3 delen geconcentreerd zoutzuur en 1deel geconcentreerd salpeterzuur.

Hieronder beschrijf ik een paar legeringen van goud in Karaat met Keurmerk stempel:

  • 24 karaat goud (= puur goud) 1000, smeltpunt 1050 gr.Celcius.
  • 22 karaat goud 916
  • 18 karaat goud 750
  • 14 karaat goud 585
  • 8 of 9 karaat goud (mag niet meer als goud verkocht worden)

De kleur van puur goud is warm geel, als men deze legeert met koper en zilver dan ontstaat er kleur verschil, des te meer koper hoe roder de kleur, des te meer zilver hoe licht geler de kleur, des te meer legering hoe lager het karaat. Er bestaat zelfs blauw, roze en groene kleur goud. Bij wit-goud wordt er palladium of nikkel aan de legering toegevoegd, tegenwoordig gebruikt men alleen nog palladium witgoud.

Onedel metalen

Soortelijk gewicht = 8,92 gr per cm3 Smeltpunt = 1083 gr Celsius. Koper is het enige rode metaal dat in de natuur voorkomt, het is zacht en rekbaar maar ook taai (dat merkt men met zagen of vijlen). Na zilver is koper de beste geleider voor warmte en elektriciteit. Door verontreinigingen in de lucht oxideert het metaal bruinig van kleur. Koper wordt vaak gelegeerd met zink, nikkel en tin.

Koper legeringen:

  • Alpaca is een zilverkleurige metaallegering van koper, zink en nikkel. Andere namen die gebruikt worden voor deze nikkel­legering zijn: hotelzilver, nikkelzilver, argentaan, nieuwzilver en Berlijns zilver. Bij het solderen van alpaca moet goed worden afgedekt met borax(vloeimiddel) om oxidatie te voorkomen. Er ontstaan bij verhitting van dit metaal rode kleuren in het metaal die achteraf alleen met schuren of polijsten weggewerkt kunnen worden en niet oplosbaar zijn in het zuurbadje (vitriool).Deze rode oxides laten een wolkachtige ets achter in het oppervlak.
  • Messing, bevat zink, is harder dan koper en heeft een gele kleur.
  • Tombak, bevat meer koper delen dan messing en heeft een goudachtige kleur.
  • Brons, afhankelijk voor gebruik wordt koper gelegeerd met tin, aluminium of lood.

Lesmateriaal